C
Merak Sözlüğü
Çapa Etkisi (Anchoring Bias)
Çapa etkisi, karar verirken duyduğumuz ilk bilginin zihnimize çakılıp sonraki tüm değerlendirmelerimizi etkilemesidir.
Bir mağazada "eski fiyat 2000 TL, yeni fiyat 800 TL" yazısı görünce nasıl "süper fırsat" hissi kaplar içini? İşte bu, çapa etkisi. Beynimiz karar verirken sıfırdan düşünmek yerine, ilk gördüğü veya duyduğu sayıya, bilgiye tutunur; sonraki tüm değerlendirmeler o ilk noktaya göre şekillenir. O ilk bilgi mantıklı olsun olmasın, farkında olmadan referans noktamız haline gelir. Maaş pazarlığında ilk teklif, bir ürünün "orijinal fiyatı", hatta bir tartışmada söylenen ilk sayı bile sonrasını yönlendirir. Çapa bir kez atılınca, ondan uzaklaşmak sandığımızdan çok daha zordur; pazarlıkta, alışverişte, hatta hayat kararlarında sürekli bu tuzağa düşeriz.