K
Merak Sözlüğü
Kirli Kanıt Yanılgısı (Motivated Reasoning)
Kirli Kanıt Yanılgısı, önce inanmak istediğimiz sonuca karar verip sonra o sonucu destekleyecek kanıtları seçerek "mantıklı" görünen bir muhakeme kurmamızdır.
Diyelim ki sevdiğin bir yiyeceğin aslında sağlıksız olduğunu duydun. Beynin hemen "ama şu araştırmada faydalı denmiş" diye bir kaçış yolu bulur. İşte bu, kirli kanıt yanılgısı. Aslında düşünme sürecin tarafsız değil, önceden verilmiş bir sonuca hizmet ediyor: önce "bunu doğru kabul etmek istiyorum" diyorsun, sonra buna uyan kanıtları topluyor, uymayanları görmezden geliyorsun. Politik tartışmalarda, taraftarlık ilişkilerinde, hatta kendi hatalarımızı savunurken sürekli yaparız bunu. Mesele akıl yürütmemek değil, aksine çok "iyi" akıl yürütmek; sadece yönü baştan belli. Zihnimiz avukat gibi çalışır, hakim gibi değil—kanıtları gerçeği bulmak için değil, savunmayı kazanmak için sıralar.