İkame Yanılgısı (Substitution Bias)

Merak Sözlüğü terimi — kavramın anlamı ve kısa açıklaması.

I harfi · Merak Sözlüğü

Diyelim ki et fiyatları fırladı. Sen de artık daha çok tavuk alıyorsun, değil mi? İşte tam burada bir sorun çıkıyor. Enflasyon hesaplarken ekonomistler genelde sabit bir "alışveriş sepeti" kullanır: geçen yıl ne aldıysan bu yıl da aynısını almışsın gibi hesap yapılır. Ama gerçek hayatta böyle olmuyor, fiyat artınca insanlar akıllıca davranıp ucuz alternatife yöneliyor. Sepeti sabit tutup hesap yapmak, aslında insanların hissettiğinden daha yüksek bir enflasyon rakamı çıkarabiliyor. Yani istatistik "her şey eskisi kadar pahalı" derken, sen aslında cebindeki parayla idare etmeyi öğrenmiş oluyorsun. İşte bu fark, ikame yanılgısı olarak adlandırılıyor; rakamlarla gerçek hayat arasındaki küçük ama önemli bir kopukluk.