1990'larda Türkiye'de "Osmanlı" adını taşıyan bazı şirketler, imkânsız gibi görünen yüksek faizler vaat ederek binlerce kişiden para topladı. Sistem aslında çok basitti: hiçbir üretim veya yatırım yapmadan, yeni gelen paranın bir kısmını eski yatırımcılara "kâr" diye dağıtıyorlardı. Yani sen kazandığını sandığın parayı aslında senden sonra gelen komşundan alıyordun. Bu zincir, yeni katılımcı bulundukça dönüyor, para akışı durduğu an tüm sistem çöküyordu. Dünyada "Ponzi şeması" diye bilinen bu dolandırıcılık modeli, Türkiye'de o dönemki olaylar yüzünden "Osmanlı Şirketleri Etkisi" adıyla anıldı. Bugün hâlâ "çok kazandıracağım" diyen şüpheli yatırım teklifleri için kullanılan bir uyarı terimi.
Osmanlı Şirketleri Etkisi (Ponzi Şeması)
Osmanlı Şirketleri Etkisi, yeni yatırımcılardan toplanan parayla eski yatırımcılara "kâr" ödeyerek ayakta duran, gerçek bir kazanç üretmeyen dolandırıcılık sistemine verilen Türkçe isimdir.